Joseph Hubert Bonten (1868-1952)

Op 15 oktober 1952, een koude herfstachtige en bewolkte woensdag, overleed Joseph Hubert Bonten in de Belgische gemeente Voeren. Hij werd enkele dagen later begraven op het kerkhof van Teuven binnen dezelfde gemeente Voeren.
Joseph Hubert, roepnaam Jozef, werd aan de andere kant van de landsgrens geboren op 20 december 1868 in het Limburgse Epen. Hij was het jongste en vierde kind van vader Arnold Joseph Bonten (1813-1882) uit Kunrade, en het zesde kind van moeder Maria Catharina Beucken (1825-1881) uit Epen. Het huwelijk met Arnold Joseph was haar tweede huwelijk, nadat haar eerste echtgenoot, Michael Vluggen (1825-1853) in Epen op 27-jarige leeftijd overleed. Uit dit eerste huwelijk had Maria Catharina twee zoons: Hubertus Arnoldus Vluggen (1849-1886) en Mathijs Hubertus Vluggen (1851-1937). Vijf jaar na het overlijden van haar eeste man trouwde Maria Catharina in 1858 met Arnold Joseph Bonten. Zij woonden in Epen, waar zij vier kinderen kregen: Leonard (1858-1901), Maria Sibilla (1861-1947), Anna Catharina (*1864) en tenslotte Joseph Hubert in 1868.
Jozef verloor reeds op jonge leeftijd beide ouders. Eerst overleed zijn moeder op 5 december 1881 toen hij 12 jaar oud was. Nauwelijks een jaar later overleed zijn vader op 10 november 1882 toen Joseph Hubert 13 jaar oud was. Hij is daarna van Epen naar Slenaken verhuisd. Uit de bevolkingsregisters heb ik echter nog niet kunnen achterhalen bij wie hij is gaan wonen.
In Slenaken woonde op dat moment het gezin van zijn tante Maria Sibilla Bonten, gehuwd met Antoon Mullenders. Tevens woonde zijn halfbroer Mathijs Hubertus Vluggen in Slenaken. Hij was op 23 juli 1875 getrouwd met Maria Catharina Mullenders, een dochter van Antoon Mullenders en Maria Sibilla Bonten. Het ligt voor de hand dat hij bij het grote gezin van Antoon Mullenders is gaan wonen, maar op de tot nog toe gevonden kaarten in het bevolkingsregister staat de jonge Jozef niet op de adressen van deze familie vermeld.

Jozef moest, zoals iedere Nederlandse jongen, zich in zijn gemeente registreren voor de Nationale Militie. Dit moest gebeuren in het jaar dat hij 19 jaar oud werd. Het Nederlandse leger had echter minder dienstplichtigen nodig dan er in de jaarlijkse lichting zaten. Deelname aan de militaire dienst gebeurde daardoor op basis van loting. De inschrijvingen van de gemeentes werden per kanton verzameld en daarna volgde er een trekking. Jozef was samen met Joannes Arnoldus Habets ingeloot, wat betekende dat deze twee jongens de dienstplicht moesten uitvoeren.

De bovenstaande afbeelding is uit het stamboek van het 3e Regiment Veldartillerie, waarin Jozef terecht kwam. Te lezen valt dat hij in 1887 in Slenaken woonde. Ook zijn uiterlijke kenmerken worden beschreven. Hij was 1 meter 67,7 groot, had een rond gezicht, een normale neus en mond, bruine ogen en bruin haar. Het laatste dat er achter zijn stamgegevens geschreven staat, is: Den 30 April 1895 met paspoort wegens geeindigden militiediensttijd. Uit zijn dienstperiode is er binnen de familie nog een foto van hem bewaard gebleven:

Na de beëindiging van zijn dienst kwam Jozef weer terug naar Limburg en ging aan de slag als dagloner. Voor of tijdens zijn militaire dienst moet hij reeds de dienstmeid Marie Gertrude Janssen hebben leren kennen. Zij was een dochter van de landbouwer Noé Janssen en Marie Franssen en werd op 29 april 1870 in Sint-Martens-Voeren geboren. Nog geen maand na het verstrijken van zijn militaire dienst stonden Jozef Bonten en Marie Gertrude Janssen in het gemeentehuis van Sint-Martens-Voeren.
Op 25 mei 1895 om twee uur ’s middags stonden zij voor burgemeester Jean de la Croix, die hen in het huwelijk verbond in het bijzijn van de ouders van de bruid en de getuigen Jean Joseph Michel Paussart (onderwijzer, 35 jr), Winand Evebank (onderwijzer, 39 jr), Willem Joseph Schijns (herbergier, 54 jr) en Jan Joseph Janssen (gemeentesecretaris, 50 jr), allen wonende in Sint-Martens-Voeren.
Na hun huwelijk vestigde het echtpaar zich binnen de gemeente Slenaken in het pand Hoogcrutz 57. Zij bleven hier tot 19 juni 1900 wonen, daarna verhuisden zij naar de gemeente Wittem. In het bevolkingsregister van Slenaken wordt als datum van inschrijving december 1895 vermeld, met daarbij de opmerking dat de vorige woonplaatsen van de ouders Sint-Martens-Voeren en Sint-Pieters-Voeren zijn. We zien echter al op 31 oktober 1895 Jozef als inwoner van Slenaken bij de burgerlijke stand van Slenaken verschijnen om aangifte te doen van de geboorte van zijn eerste zoontje Joseph Bonten, geboren in Slenaken, op 31 oktober 1895 om twee uur ’s middags. Als beroep van Jozef wordt in de geboorte-akte metselaar vermeld.
Iets meer dan een jaar later, op 1 december 1896 werd, ook weer om 14:00 uur, een tweede zoon geboren in het huis Hoogcrutz 57. Deze jongen kreeg de naam Leonard Hubert mee. Hij overleed echter na 5 maanden op 30 mei 1897 in zijn ouderlijk huis. Moeder Marie Gertrude Janssen werd kort daarna zwanger van een derde zoon, die ook nog in Hoogcrutz geboren werd. Hij zag het levenslicht op 3 februari 1898 om wederom twee uur ’s middags. Hij kreeg de naam Leonard Hubert mee.
Zoals eerder vermeld, vertrekt het gezin in juni 1900 naar de gemeente Wittem. Zij gaan dan in Epen wonen, waar op 10 juni 1901 om 8:00 uur ’s morgens nog een zoon wordt geboren. Hij wordt vernoemd naar zijn grootvader Noé Janssen en krijgt de namen Noé Peter Joseph Bonten. Van het gezinnetje wordt nog de volgende foto gemaakt in de tuin van hun huis in Epen:

Drie jaar later wordt er in Epen nog een kind geboren; een dochtertje met de naam Anna Maria Hubertina. Zij wordt geboren op 9 januari 1904 en overlijdt helaas ook weer op 7 juni van datzelfde jaar in Epen.
Hierna verhuist het gezin van Jozef weer van Epen naar gemeente Slenaken, waar ze in het buurtschap Beutenaken gaan wonen. Hier worden nog eens drie zonen geboren. Eerst wordt zoon Henri op 28 augustus 1907 geboren. Op 2 februari 1911 wordt Johannes Hubertus Bonten geboren, maar hij wordt nog geen jaar oud. Hij sterft op 17 januari 1912 in Beutenaken. Op 16 december 1914, de Eerste Wereldoorlog is dan al uitgebroken, wordt Jean Bonten geboren. Er worden hierna geen kinderen meer in dit gezin geboren. De familie blijft ook gevrijwaard van de Spaanse griep, die in 1918 Europa teistert.

Het gezin verhuist op een gegeven moment (voor 1925) over de grens naar het Belgische Teuven. Hier overlijdt Marie Gertrude Janssen op 61-jarige leeftijd op 19 september 1931. Jozef Bonten blijft alleen achter in zijn huis te Teuven met zijn zonen Henri en Jean. Zij zijn alledrie in de bouw actief; vader Jozef en zoon Henri als metselaar en zoon Jean als grondwerker. Zijn oudste drie zonen zijn op dat moment reeds getrouwd en hebben eigen families gesticht. Oudste zoon Joseph Bonten was op 19 november 1925 in Gronsveld getrouwd met Cornelia Brenenraed (1897-1985). Zoon Leonard Hubert Bonten trouwde op 25 april 1928 in Henri-Chapelle met Philomene Crutzen (1902-1959). Noé Peter Joseph was op 23 april 1930 in Noorbeek getrouwd met Joanna Maria Brigida Roijen (1898-1974). Bij al deze huwelijken was Marie Gertrude Janssen nog aanwezig. Zij maakte ook nog de geboortes van de eerste kleinkinderen uit deze gezinnen mee.
Ruim een jaar na het overlijden van zijn moeder treedt ook Henri Bonten in het huwelijk. Hij trouwt met een jongere zus van de echtgenote van zijn broer. Op 22 december 1932 ontstaat zo het tweede echtpaar Bonten-Brenenraed, wanneer Henri met Louise Brenenraed (1905-1970) trouwt. Jozefs jongste zoon Jean Bonten trouwt tenslotte op 26 april 1941 in Andrimont met Elise Conraths (1922-2003).

De families komen de Tweede Wereldoorlog relatief ongeschonden door. In 1941 overlijdt Noé Bonten op 39-jarige leeftijd, hij laat vrouw en kinderen na. Verder zijn er geen sterfgevallen bekend binnen de gezinnen. Binnen de familie is er nog een foto van Joseph Hubert Bonten bewaard gebleven die in de periode kort na de oorlog is genomen:

Joseph Hubert Bonten overleed enige tijd hierna op 15 oktober 1952 en werd begraven op het kerkhof van Teuven.

De grafsteen leest Ter nagedachtenis aan Opa Jozef Bonten, waaruit een warme band met zijn kleinkinderen blijkt. Tussen 21 april 1928 en 28 september 1950 werden daarvan maar liefst 33 geboren, waarvan er twee in diezelfde periode overleden.
De nakomelingen van Jozef Bonten wonen tegenwoordig voor het overgrote deel in de regio rond Teuven, zowel in Frans-, Duits- als Nederlandstalig gebied in België en Nederland. Enkele nakomelingen zijn woonachtig in het noorden van Nederland.

Familiefoto’s met dank aan Danielle Bonten.