Vandaag 198 jaar geleden, op woensdag 30 november 1825, overleed Lucas Bonten in zijn bouwvallige woning in Houthem. Een dag later deed zijn zoon Peter Bonten aangifte van zijn overlijden bij de Burgerlijke Stand van Houthem:
In het jaar achttien honderd vijf en twintig op den eersten der maand december s’na middags ten twee uren voor ons Quick Jan Hindrik, burgemeester-ambtenaar van den burgerlijken stand der gemeente Houthem, provincie Limburg verscheenen Bonten, Peter, oud een en viertig jaren, herbergier, woonachtig onder de gemeente Voerendaal en zoon van den overleden, en Max Philippi oud vijf en viertig jaren, landbouwer alhier woonachtig en nabuur van den overledenen, denwelke ons verklaard hebben dat op den dertigsten november jl s’morgens ten acht uren alhier is overleden in zijn huis Bonten, Lucas, zonder beroep, oud negen en seventig jaren, weduwenaar van wijle Helena Scheeren en na gedane voorlezing hebben de comparanten de tegenwoordige akte met ons geteekend uitgenomen Bonten Peter heeft verklaard niet te kunnen schrijven.
Hieruit kunnen we concluderen dat Lucas Bonten omstreeks 1746 moet zijn geboren. Waar hij is geboren, is (nog) niet duidelijk, aangezien er in zijn woonplaatsen en omliggende dorpen geen doopakte van een Lucas Bonten te vinden is. Uit zijn overlijdensakte blijkt tevens dat hij gehuwd was met Helena Scheeren, die voor 30 november 1825 moet zijn overleden, aangezien Lucas weduwnaar is. Binnen kerkregisters van katholieke en hervormde kerken is er echter geen huwelijk terug te vinden van een Lucas Bonten met een Helena Scheeren. Wel is er op 16 maart 1777 in Heerlen door de dominee van de Hervormde Kerk de volgende registratie: Den 16 Maart zijn ingeschreven Lucas Pluimen J.M. van Walen en wonende op den hof Ten Hove als bruidegom, met Heleen Scheeren J.D. van de Ubagsberg als bruit, getuigen waren Peter Scheeren en Elijsabeth Bonten – Getrouwd den 31 Maart –
Een dag later, op 1 april 1777, is bij de katholieke kerk in Voerendaal het huwelijk geregistreerd van Lucas Pluijmen en Helena Scheeren, als getuigen waren hierbij de priester Joannes Loijens en een Helena Slangen aanwezig.
Het lijkt er dus sterk op dat Lucas Bonten onder de alias van Lucas Pluijmen door het leven ging. Waarom hij dit deed, is mij tot nu toe nog steeds niet duidelijk. Mogelijk was het Staatse (Hollandse) gezag naar hem op zoek en heeft hij om die reden een alias aangenomen. Hij gebruikte namelijk zijn alias niet altijd. Door in kerkregisters en archieven te zoeken naar beide namen en varianten daarop, kreeg ik de volgende tijdlijn van Lucas:
- ca 1746: Geboren volgens overlijdensakte Lucas Bonten
- 13-02-1773: Lucas Pluijmen is doopgetuige bij de doop van Lucas Packbeers in de katholieke kerk van Houthem.
- 21-04-1776: Lucas Pluijmen is getuige bij het huwelijk van Nicolaas Slangen en Joanna Vashouwers in de katholieke kerk van Houthem.
- 16-03-1777: Ondertrouw Lucas Pluijmen en Helene Scheeren, Hervormde Kerk Heerlen
- 31-03-1777: Huwelijk Lucas Pluijmen en Helene Scheeren, Hervormde Kerk Heerlen
- 01-04-1777: Huwelijk Lucas Pluijmen en Helene Scheeren, Katholieke Kerk Voerendaal
- 27-07-1777: Doop van Arnoldus, zoon van Lucas Pluijmen en Helene Scheeren, katholieke kerk van Voerendaal
- 07-10-1778: Doop van Elisabeth, dochter van Lucas Bonten en Helene Scheeren, katholieke kerk van Voerendaal
- 16-03-1781: Doop van Joannes Leonardus Pluijmen, zoon van Lucas Pluijmen en Helene Scheeren, katholieke kerk van Eijs
- 03-04-1783: Opkopen van de erfenis van Elisabeth Eerenst door Lucas Pluijmen, geregistreerd in de archieven van de schepenbank Houthem
- 19-01-1784: Doop van de tweeling Joannes en Petrus Bonten, zonen van Lucas Bonten en Helene Scheeren, katholieke kerk Houthem
- 23-04-1784: Akte van Verklaring door Lucas Pluijmen, opgetekend in de notariële archieven van Notaris Langlet in Valkenburg
- 02-01-1787: Doop van Henricus Pluijmen, zoon van Lucas Pluijmen en Helene Scheeren, katholieke kerk Houthem
- 17-02-1792: Verkoop van een stuk land in Broekhem, grenzend aan Peter Bonten, door Lucas Pluijmen, geregistreerd bij Notaris Sarolea in Geulle.
- 15-01-1794: Doopgetuige Lucas Bonten bij de doop van Bartholomaeus Bonten, zoon van Petrus Bonten uit Walem en Anna Catharina Weusten, katholieke kerk Houthem
- 1796: Lucas Pluijmen, ‘gemeene werkman’ en Helena Scheeren wonen in Broekhem, huis nummer 7, Franse Volkstelling Departement Nedermaas
- 12-08-1809: Lucas Bonten is aanwezig bij en toestemming gevende voor het huwelijk van zijn zoon Peter Bonten met Maria Mechtildis Meijs, Burgerlijke Stand Gemeente Voerendaal
- 07-02-1810: Lucas Bonten is doopgetuige bij de doop van Leonardus Bonten, zoon van Peter Bonten en Mechtildis Meijs, katholieke kerk Voerendaal.
- 30-11-1825: Overlijden Lucas Bonten, Burgerlijke Stand Gemeente Houthem
Het overtuigende bewijs dat Lucas Bonten en Pluijmen een en dezelfde persoon zijn, komt uit de doopregistraties van de tweeling Joannes en Petrus te Houthem. Hier is de naam Pluijmen doorgehaald en vervangen door Bonten.
Verder zijn alle doopgetuigen bij de dopen van kinderen van Helene Scheeren te herleiden naar oftewel familie van Helene Scheeren òf naar personen die Bonten heten, of met een Bonten getrouwd zijn, ongeacht of de vader Pluijmen of Bonten heet. Kijken we naar de doopgetuigen die niet gelinkt zijn aan de familie Scheeren, dan zijn dit de volgende personen:
27-07-1777: Maria Elisabeth Bommer
07-10-1778: Bartholomaeus Bonten
16-03-1781: Joanna Maria Vashouwers, gehuwd met Nicolaas Slangen
19-01-1784: Petrus Bonten
19-01-1784: Elisabeth Bonten
02-01-1787: Maria Catharina Ubags
Zoals al aangegeven is de doopregistratie van Lucas Bonten niet opgeschreven, of verloren gegaan. 100% zeker is daarom niet wie zijn ouders waren. Kijken we naar de bovenstaande doopgetuigen, dan kunnen daar echter wel conclusies uit getrokken worden. Het was in die tijd gebruikelijk om bij de doop van de eerste kinderen de opa en oma als doopgetuige te laten optreden. Naar goed gebruik werden normaliter ook de kinderen vernoemd naar hun grootouders. De eerste twee getuigen bij de kinderen van Lucas en Helene waren Maria Elisabeth Bommer en Bartholomaeus Bonten. Bartholomaeus Bonten (1714-1786) woonde het grootste deel van zijn leven in Walem, waar Lucas Bonten volgens de trouwakte bij de hervormde kerk ook vandaan kwam. Van Bartholomaeus Bonten zijn de dopen van negen kinderen geregistreerd in Klimmen. Als moeder werd steeds een Maria Elisabeth of Elisabeth opgegeven. Haar achternaam was blijkbaar problematisch voor meneer pastoor; bij iedere gelegenheid werd deze anders geschreven: Bocmans, Boemans, Beaumon, Bommen, Bonhomme, Bommont, Bourmans, Boemeng, en Eerens. De enige juiste schrijfwijze, Beaumont, staat geen enkele keer vermeld in Klimmen. Maria Elisabeth Beaumont (1726-1795) was de tweede vrouw van Bartholomaeus Bonten. Bartholomaeus, roepnaam Mees, geboren in Schin op Geul, was eerst getrouwd geweest met Eva Odekercken. Ten tijde van hun huwelijk was Mees in dienst bij het Staatse leger als Dragonder te Maastricht. Kort na zijn huwelijk in 1740 werd in Maastricht hun eerste zoon Petrus Bonten geboren. Mees kreeg hierna verlof om het leger te verlaten, en ging aan het werk als paardenknecht in St. Gerlach. Hierna heeft hij enkele jaren gewerkt als knecht op de Oude Watermolen in Valkenburg. In 1745 wordt in Hulsberg de geboorte geregistreerd van dochter Maria Bonten. In 1746 sterven kort na elkaar beide ouders van zijn vrouw Eva Odekercken. Eva en haar broer Hendrik erven de gebouwen en land dat de ouders bezaten in Walem. Deze waren gelegen in het stuk Walem dat onder Klimmen viel. Mees en Eva zijn vervolgens hier gaan wonen, in 1748 wordt te Klimmen dan ook de doop geregistreerd van hun zoon Cornelius Bonten, vernoemd naar de vader van Eva. Hun eerste zoon Petrus is dan al een jaar dood, zijn overlijden is op 25 mei 1747 ingeschreven in het boek van de hervormde kerk. Op 25 maart 1751 overlijdt ook Eva Odekercken, Mees achterlatend met waarschijnlijk drie zonen en dochter Maria, het oudste kind waarschijnlijk zes jaar oud, het jongste drie jaar oud.
Op 29 augustus 1751 is Mees hertrouwd met Maria Elisabeth Beaumont, dochter van de Franse soldaat Jacob Beaumont en de uit Merkstein afkomstige Elisabet Eerenst. Haar vader Jacob was in 1729 overleden, ongeveer 49 jaar oud. Moeder Elisabeth bleef achter met drie jonge dochters: Anna Maria, Sibilla en Maria Elisabeth.
Na het overlijden van Eva heeft Mees er geen gras over laten groeien; op 25 november van 1751, dus precies 8 maanden na het overlijden van Eva Odekercken, wordt Elisabeth Bonten geboren. Na haar volgen nog acht kinderen, waaronder ook weer een Petrus Bonten. Lucas Bonten is naar alle waarschijnlijkheid een kind uit het eerste huwelijk van Mees Bonten. De ouders van Eva Odekercken waren Cornelius Odekercken en Anna Pluijmen, waarschijnlijk heeft Lucas zich bij het zoeken naar een alias dus laten inspireren door de achternaam van zijn oma. Ook de leeftijd uit zijn overlijdensakte plaatst hem in dit eerste huwelijk. Naast Petrus Bonten (1740-1747), Maria Bonten (*1745) en Cornelius Bonten (1748-1787) waarvan de dopen bekend zijn, is er in 1787 ook nog een overlijden geregistreerd van een Nicolaus Bonten, 40 jaar oud.
Lucas Bonten is werkzaam geweest als boerenknecht en dagloner. Na het overlijden van Elisabeth Eerenst, de moeder van zijn stiefmoeder, heeft hij haar erfenis opgekocht. Uit de notariële akte van 1783 blijkt dat na het overlijden van Elisabeth Eerenst in 1766 haar bezittingen (o.a. huis, “koolhoff” en “moeshoff”) zijn nagelaten aan haar drie dochters en hun echtgenoten. Dochter Anna Maria was echter reeds in 1760 overleden, waardoor haar deel toekwam aan haar nog levende echtgenoot Stephanus Onnou en een nog in leven zijnde dochter uit zijn huwelijk met Anna Maria. In de 15 jaar na de dood van Elisabeth Eerenst is er blijkbaar verder niets met het huis en grondstuk gebeurd, waardoor Lucas Bonten in 1783 deze erfenis kon aankopen van de twee overgebleven zussen en de dochter van Stephanus Onnou. Het geld dat Lucas hiervoor betaalde, 34 gulden, werd vervolgens door drie gedeeld en onder de erfgenamen verdeeld.
Op dezelfde dag kocht Lucas Bonten ook nog eens voor 180 gulden een stuk land in Broekhem van de weduwe Maria Catharina Jongen.
Waar Lucas het geld vandaan had om deze aankopen te bekostigen, is nog niet bekend. Mogelijk vind ik nog ergens een notariële akte waarin een lening door Lucas op papier is gezet, mogelijk is het onverklaarbaar hebben van zoveel geld een verklaring voor het moeten gebruiken van een alias…
Het ouderlijk huis van Maria Elisabeth Beaumont is in ieder geval Lucas Bonten’s thuis gebleven tot aan zijn dood in 1825. Na zijn dood heeft zijn zoon Petrus Bonten het huis verkocht op 6 januari 1826:
Voor Jan Mathias Schoenmaeckers, Koninklijken Notaris, residerende te Valkenburg, Kanton Meerssen, districkt Maastricht, Provincie Limburg; verscheen: De eerzame Pieter Bonten, gehuwd met Maria Mechtild Meijs, dagloner, wonende te Kundrade, onder de gemeente van Voerendal. Welke bij deze heeft verkocht en in vollen eigendom overgedragen, onder alle versekering en waarborg als na regten. Aan den Eerzamen Jacobus Bongaerts, gehuwd met Maria Barbara Engels, bouwmeester, wonende te Valkenburg, ten deze tegenwoordig en in koop aannemende. Een oud vervallen huisje met Koolhof en verdere aangehorig- heden, gelegen te Braukem, onder de gemeente Houtem, hau- dende te zamen aan maat, omtrent negen vierkante roede en twee en dertig dito ellen, zonder waarborg der juiste maat, reinende eene lange zijde, Theodoor Heerlings, ter andere lange zijde, de weg, en voor een hoofd: Mathis Janssen. Vrij van alle lasten en hypotheken buiten de publieke belastingen, en aan den verkooper in vollen eigendom toebehorenden als deelmakende van zijn ouderlijk erfdeel. Dese verkooping geschiedt voor de som van honderd vier en zestig guldens en en zestig centen Nederlandsch, die de verkooper bekent, van den inkooper bij het passeren dezer, geheel te hebben ontvangen, dienende dus deze voor volle kwittantie. De verkooper stelt en surrogeert vervolgens den inkooper, in zijne plaats, regt en geregtigheden, active en passive sert- -wituten aan het verkochte gehorende, ten einde van heden af, door hem, daarmee te doen en handelen als met zaken aan hem in vollen eigendom toebehorende, en zoo als de verkoper zelf regt had te doen, zonder eenige reserve en en met het gebruik van heden af. Waarvan akte, gedaan en verled ten kantore van mij Notaris te Valkenburg, heden den zesden januarij, achtien honderd zes en twintig, in bijwezen van Lambert Elias, Logement huurder, en Lodewik Smeets, rentenier, beide inwooners van Valckenburg, getuijgens, die dese, na lesing, benevens de inkoper met den notaris hebben getekent, de verkooper heeft verklaard niet te kunnen schrijven.
De Peter Bonten die ook land bezat in Houthem, was een neef van Lucas Bonten. Hij woonde op een perceel dat tegenwoordig nog steeds in ongeveer dezelfde vorm binnen het kadaster terug te vinden is. Hij woonde op het grondgebied van wat tegenwoordig het eerste huis rechts naast het Fletcher-hotel is.