Tenminste, als we het verhaal van pastoor Joannes Thomas moeten geloven. Joannes Thomas werd op 3 augustus 1692 gedoopt in Maastricht en volgde in 1724 de uit Aken afkomstige Jan Jozef Elissen op als pastoor van de parochie Wijlre. Pastoor Jan Jozef Elissen was namelijk op 9 september 1724 in het harnas gestorven: Vlak na het zingen van het Lof en het uitdelen van het wijwater, was hij rond zes uur ’s avonds aan de voet van het altaar in de Sint Gertrudiskerk van Wijlre ineengezakt. Joannes Thomas volgde hem zoals gezegd op. Ook hij zou pastoor van Wijlre blijven tot aan zijn dood. Hij overleed op 1 juli 1763. Een snelle rekensom leert dat hij toen 71 jaar oud was; hij was 45 jaar lang priester, waarvan 39 jaar lang pastoor van Wijlre.
Als pastoor was hij onder andere verantwoordelijk voor het registreren van dopen, huwelijken en overlijdens in de kerkregisters. Een deel daarvan is in de loop der jaren helaas kwijtgeraakt, maar de overlijdensregistraties van hem zijn wel bewaard gebleven. Deze zijn in de regel beknopt: Er wordt een jaartal vermeld, vervolgens een maand. Dan per overlijden de plaats waar de overledene is gestorven (bijv. Wijlre, Etenaken, Bertzenhoven, etc), de dag van de maand en de naam van de overledene. Soms dan nog een toevoeging ‘kind’, ‘jongvolwassene’, ‘vrijgezel’, ‘weduwe’, ‘weduwnaar’ en heel soms de naam van de echtgenoot / echtgenote.
Tussen al deze korte regeltjes volgt aan het einde van het jaar 1743 plots een verhaal van anderhalve pagina lang, zie onderstaande afbeelding.
De vertaling van deze Latijnse tekst is als volgt:
“Moge dit fatale jaar in het verleden eindigen. Het is nuttig om met een zucht de noodlottige gebeurtenissen te herinneren die dit jaar 1743 in deze parochie plaatsvonden:
En ten eerste: Hoe op de vierde of vijfde dag van maart, toen de troepen van Groot-Brittannië of Engeland van Scharn nabij Maastricht door deze parochie en andere gemeenschappen naar Duitsland trokken om de Koningin van Hongarije te hulp te komen in de oorlog tegen de keizer en de Koning van Frankrijk, een of andere voetknecht van deze troepen heiligschennend uit een boom op de heuvel nabij Bemelen een afbeelding van de Heilige Maagd weghaalde en de weggenomen afbeelding op de grond wierp, er met de voeten op trapte, en deze zeer onwaardig met een staf of een zwaard verbrijzelde. Maar, zoals aan mij is verteld, bleef deze heiligschenner niet lang ongestraft, maar hij heeft de straffen betaald die zo’n misdaad toekomen, zeer terecht opgelegd door God, de wreker van zulke grote onrechtvaardigheden. Want toen deze heiligschenner tussen ‘s-Wolfhuis en Wippelberg kwam, viel hij op de vlakke weg op de grond en brak zijn scheenbeen; en vandaar op een wagen vervoerd, toen hij bij Ingber aankwam om Gulpen binnen te gaan, was zijn scheenbeen zo ontstoken dat de ontsteking zijn hele lichaam in beslag nam en hij daar stierf en begraven werd in een klein bosje. De overblijfselen van de genoemde afbeelding werden aan mij overhandigd door een van mijn parochianen uit IJzeren. Deze heb ik, om de verschuldigde eer te herstellen, in een klein houten kistje in onze parochiekerk van Wijlre op de top van het altaar van de Heilige Maagd Maria geplaatst.
Heilig door onrecht dat U, Moeder Gods, daar is aangedaan, bevrijd ons van de kwaden van het huidige en toekomstige tijdperk.”
In de Latijnse tekst zijn in de laatste regel Romeinse cijfers verwerkt:
per InIVrIas aIbI DeI genItrIX faCtas LIbera nos a MaLIs praesentIs et fVtVrI aeVI.
Wanneer je al deze cijfers neemt, en hun waarde erbij zet, kom je tot het volgende overzicht:
- I = 1
- V = 5
- I = 1
- I = 1
- I = 1
- I = 1
- D = 500
- I = 1
- C = 100
- L = 50
- I = 1
- M = 1000
- L = 50
- I = 1
- I = 1
- V = 5
- V = 5
- I = 1
- I = 1
- V = 5
- I = 1
Tellen we deze bij elkaar op: 1+5+1+1+1+1+500+1+100+50+1+1000+50+1+1+5+5+1+1+5+1=1743
1743 was het jaartal waarin de gebeurtenissen plaats vonden en waarin dit stuk door pastoor Thomas geschreven werd.