Jan Michiel Bonten (1848-1904)

22 Mei 1874 was een belangrijke dag in het leven van Jan Michiel Bonten. Op die dag trad hij namelijk in het Pruissische Aken in het huwelijk met Maria Catharina Gillissen. Zij trouwden op die dag zowel voor de wet als voor de kerk. Het kerkelijk huwelijk vond plaats in de Heilig Kreuz kerk in Aken. Getuige bij dit huwelijk waren Antoon Joseph Bonten, broer van de bruidegom en Petronella Führen.

Jan Michiel Bonten was 25 jaar oud toen hij trouwde. Hij werd geboren in Winthagen, gemeente Voerendaal op 27 december 1848 als elfde en laatste kind van Jan Willem Bonten (1810-1884) en Anna Maria Jongen (1809-1890). Een dag later, op 28 december 1848, werd Jan Michiel in de kerk van Voerendaal gedoopt. Doopgetuigen bij zijn doop waren zijn oom Jan Michiel Bonten (*1828), de jongste broer van vader Jan Willem, en Maria Catharina Martens (1820-1880), aangetrouwde tante aan moederszijde. Het uitstapje van Winthagen naar Voerendaal werd meteen gebruikt om aangifte van de geboorte te doen op het gemeentehuis van Voerendaal:
Het jaar achtien honderd acht en veertig, den acht en twintigste december is voor ons Ambtenaar van den Burgerlijken Stand der gemeente Voerendaal Hertogdom Limburg verschenen Jan Willem Bonten, knegt, oud acht en dertig jaren, wonende alhier te Winthagen, dewelke ons heeft aangegeven, dat op gisteren, den zeven en twintigste december om zes uur des avonds te Winthagen is geboren een kind van het mannelijk geslacht, van hem declarant en van Anna Maria Jongen zijne echtgenote en aan welk kind hij heeft verklaard de voornamen te geven van Jan Michael. De verklaring is geschied in tegenwoordigheid van Peter Schacherechts, kantonnier, oud twee en veertig jaren en van Jacob Smeets, hoefsmit oud vijftig jaren beiden wonende te Voerendaal. Waarvan de tegenwoordjge geboorte-akte is voorgelezen aan de declarant en aan de getuigen en hebben met ons getekend.
De kinderen van Jan Willem Bonten en Anna Maria Jongen bleven niet in Winthagen wonen. Waarschijnlijk lonkte voor hen de werkgelegenheid in Aken. Aangewakkerd door de diverse spoorlijnen die in Aken samen kwamen, maakte deze stad in de 19e eeuw een sterke groei door. De reeds aanwezige textielindustrie bloeide op door een verbeterde productietechniek, er was een messing-producerende industrie en daanaast werden er in Aken spelden en naalden gemaakt om het geproduceerde textiel te kunnen bewerken. Verder had Aken een tabaksindustrie en werden er spoorstaven gemaakt.
Ten tijde van het huwelijk van Jan Michiel met Maria Catharina Gillissen waren drie zusjes en een broertje van hem reeds overleden. Van de zeven overblijvende kinderen woonde alleen het oudste, Anna Josefa Bonten (1830-1906) nog in Nederland. De overige zes kinderen woonden in Aken of een Pruisische buurgemeente.
Uit het personeelsarchief van de Nederlandsche Spoorwegen blijkt dat de spoorwegen ervoor verantwoordelijk waren dat Jan Michiel naar Aken trok. Hij was namelijk vanaf 19 augustus 1872 in dienst bij de Grand Central Belge spoorwegmaatschappij. Deze spoorwegmaatschappij had in 1867 de exploitatie van de spoorlijn Aken – Maastricht overgenomen van de Aken-Maastrichtse Spoorweg-Maatschappij. De G.C.B. bleef verantwoordelijk voor het vervoer over deze spoorlijn tot en met 30 juni 1898. Anderhalf jaar eerder was de G.C.B. namelijk genationaliseerd door de Belgische overheid, waarna geleidelijk alle buitenlandse routes werden overgedaan naar andere partijen. Per 1 juli 1898 namen de Nederlandsche Spoorwegen de exploitatie van de lijn Aken-Maastricht over. Jan Michiel ging met de boedel mee en had vanaf die datum de N.S. als nieuwe werkgever. In zijn personeelsarchief valt terug te lezen dat hij werkzaam was als Machinedrijver 2e klas. Jan Michiel bleef werkzaam voor de N.S. tot 15 december 1902, toen hij onder de omschrijving “Eervol niet op verzoek ontslagen wegens invaliditeit onder toekenning van een wekelijkschen onderstand van drie gulden vijftig cents” met pensioen mocht.

Maria Catharina Gillissen, de echtgenote van Jan Michiel, was geboren op 5 april 1845 in Merkstein. Zij was het vijfde van elf kinderen van Johann Gillissen en Maria Elisabeth Paffen. Op 8 april 1845 werd zij in Herzogenrath gedoopt. Kort na het huwelijk van Jan Michiel en Maria Catharina vestigden zij zich in Simpelveld. Simpelveld was destijds het eerste station na de landsgrens Pruisen-Nederland, en beschikte daarom over een station dat in verhouding met een dorp van ca. 1000 inwoners nogal groot was. Er werden daarom in dit station nogal wat zaken gevestigd die met grenscontroles te maken hadden.

Zij vestigden zich niet ver van het station in de Irmstraat. Hier wordt op 26 maart 1875 hun eerste kind geboren, een zoontje dat vernoemd wordt naar zijn opa aan vaders kant en dus de naam Jan Willem krijgt. Hierna worden nog maar liefst twaalf kinderen geboren. In 1876 volgt de geboorte van een dochtertje met de naam Anna Maria en in 1877 wordt Antoon Jozef Bonten geboren. In 1879 wordt de eerste tweeling binnen het gezin geboren. Het gezin woont op dat moment in de Gaasstraat te Simpelveld. In hun huis aan de Gaasstraat komen op 13 juni 1879 de broertjes Hubert en Mathias Joseph ter wereld. Hierna verhuist het gezin weer. In 1881 wordt op 4 april in hun woning aan de Stationstraat te Simpelveld de tweede tweeling geboren. Helaas is een van de twee een doodgeboren kind, het tweede kind van de tweeling is echter een gezonde jongen die de naam Johannes krijgt. In dezelfde woning aan de Stationstraat volgen in 1883 de geboorte van Cornelius Joseph en in 1885 de geboorte van Anna Maria Elisabeth Bonten, roepnaam Anna. Hierna verhuist het gezin weer binnen de gemeente Simpelveld en gaat weer in de Irmstraat wonen. In de woning aan de Irmstraat wordt op 17 maart 1887 de derde tweeling geboren: twee meisjes die de namen Anna Barbara en Anna Catharina krijgen. Anna Catharina overlijdt vier dagen na de geboorte. In 1889 wordt vervolgens nog een zoontje geboren die de naam Frans Willem Hubert krijgt. Dit kind overlijdt echter ook al snel en wordt maar 27 dagen oud. Op 12 september 1890 wordt tenslotte het dertiende en laatste kind binnen het gezin geboren: Een zoontje met de Cornelis Joseph.
Onder de kinderen zijn, zoals te zien is, twee zonen die bijna dezelfde naam hebben gekregen bij de Burgerlijke Stand van Simpelveld. De zoon Cornelius Joseph (1883-1955) had in het dagelijks leven de roepnaam Cornel of Cornelius; zoon Cornelis Joseph (1890-1966) had als roepnaam Sjir, wat eigenlijk de roepnaam voor Gerard is. Mogelijk is er dus iets mis gegaan bij de aangifte van Sjir bij de burgerlijke stand.

In 1894 overlijdt Mathias Joseph, de oudste van de eerste tweeling. Hij is slechts 15 jaar oud geworden. Als adres wordt “Aan Sint Nikolaas” opgegeven.

Op 1 april 1901 worden Jan Michiel en Maria Catharina voor de eerste keer opa en oma. Hun oudste dochter Maria Bonten bevalt, ongehuwd, in het Pruissische Höngen van een zoontje dat de naam Anton Bonten krijgt. Vader is de uit Horbach afkomstige Willem Bosten, met wie Maria 17 (!) jaar later uiteindelijk in het huwelijk treden zal. Hoewel er, inclusief Maria, zes kinderen van Jan Michiel trouwen en kinderen krijgen, zal Jan Michiel alleen de geboorte van dit kleinkind meemaken en de bruiloft van zijn oudste zoon. Zijn oudste zoon Jan Willem Bonten trouwt op 12 november 1903 met Maria Agnes Ubachs (1877-1965). Kort daarna wordt Jan Michiel echter ziek en na een kort ziekbed overlijdt hij, 55 jaar oud, in Simpelveld op 23 februari 1904.

Zijn echtgenote Maria Catharina Gillissen overlijdt op 27 januari 1917, zij is 71 jaar oud geworden. Van de kinderen van Jan Michiel traden zonen Jan Willem, Antoon Jozef en Johannes in de voetsporen van hun vader en gingen werken bij de Nederlandsche Spoorwegen. Jan Willem Bonten (1875-1951) verhuisde i.v.m. zijn standplaats bij de N.S. naar Amby, waar zijn nakomelingen nu nog wonen.
Aan Antoon Jozef Bonten werd al eens deze post gewijd. Zoon Johannes Bonten huwde in 1909 met Maria Elisabeth Kleinjans (1883-1968) en kreeg met haar zes kinderen in Simpelveld, voordat hij in 1923 op 42-jarige leeftijd overleed.
Hubert Bonten, de jongste van de eerste tweeling, ging aan de slag als mijnwerker. Voordat hij echter een eigen gezin kon stichten, viel hij ten prooi aan de Spaanse Griep. Hij overleed op 17 november 1918, 39 jaar oud.
Cornelius Bonten (1883-1955) werd tuinier. Hij trouwde in 1907 in Aken met Anna Catharina Vaessen en vestigde zich uiteindelijk in Alsdorf, waar hij ook overleden is. Uit dit huwelijk zijn zes kinderen geboren.
Anna Bonten huwde in 1919 met de uit Bardenberg afkomstige Heinrich Joseph Schäfer en vestigde zich daarna in Bardenberg.
Barbara Bonten (1887-1966) en Sjir Bonten (1890-1966) bleven beiden ongehuwd. Barbara was werkzaam als naaister, Sjir was net als Cornelius werkzaam als tuinier. Barbara en Sjir woonden in hetzelfde huis aan de Schiffelderstraat in Simpelveld, waar Sjir ook zijn tuiniersbedrijf had gevestigd.