Vandaag 123 jaar geleden, op donderdag 31 augustus 1900, stond het volgende krantenberichtje in de “Echo der Gegenwart”, een Akense krant die in 1849 voor het eerst werd uitgegeven en daarmee de oudste krant van Aken en überhaupt de eerste krant in het Duitse Rijnland was. Deze krant was een mooie bron van informatie over naamgenoten in Aken en omstreken.
In het bericht wordt de geboorte vermeld van “Carl Bonten, S. von Mathias Bonten, Tagelöhner, Steinkaulstr. 22“. Karl Bonten was vier dagen eerder geboren op maandag 27 augustus 1900. Karl Bonten kwam uit een arm arbeidersgezin uit Aken. Zijn vader was, zoals in het krantenbericht werd aangegeven, Mathias Bonten. Mathias was in Aken werkzaam als dagloner. Op zijn 25e was Mathias in Aken getrouwd met Josephine Christine Schaaf, 20 jaar oud en naaldenmaakster van beroep.
Twee jaar na hun huwelijk, op 2 april 1897 werd hun eerste kind geboren, Josephine Bonten. Mathias was toen werkzaam als metaalbearbeider. Het gezin woonde op dat moment in de Bendelstrasse 22 in Aken. Weer twee jaar later, op 3 maart 1899 werd dochter Josephine Hubertine Bonten geboren. Als geboorte-adres werd Jakobstrasse 18 in Aken geregistreerd. Dit was het zogenaamde Marianneninstitut in Aken. Hier konden ongehuwde of vrouwen die het thuis niet breed hadden, kosteloos bevallen en vervolgens een week lang met hun kind verblijven. Deze instelling was opgericht in 1830 (!) en is actief gebleven tot 1954. Aken liep hiermee tientallen jaren voor op welke stad in de regio dan ook. In de periode van 124 jaar zijn meer dan 40.000 kinderen hier ter wereld gebracht, waaronder dus ook enkelen met de achternaam Bonten.
Op 23 januari 1900 overleed de oudste dochter uit het gezin op een leeftijd van 2 jaar en 9 maanden. Het gezin woonde op dat moment aan de Elsasstrasse 76 in Aken. Moeder Christina Schaaf was op dat moment net zwanger van haar derde kind, Karl Bonten, die geboren werd op 27 augustus 1900. Bijna drie jaar later, op 17 augustus 1903 werd weer een dochter geboren, Christine Joseph Bonten. Bij de geboorte-aangifte werd aangegeven dat vader Mathias weer als dagloner werkzaam was en dat het gezin aan de Passstrasse 23 in Aken woonde. Augustus werd een drukke verjaardagsmaand binnen het gezin, want ook hun laatste kind werd in deze maand geboren; zoon Jakob Bonten werd op 26 augustus 1905 geboren aan de Kaiserstrasse 9 te Aken.
Op 18 januari 1922 overleed Gertrude Voss, de grootmoeder aan vaders kant van Karl Bonten. Zij was de weduwe van Johann Peter Bonten, de grootvader van Karl Bonten en vader van Mathias Bonten. Johann Peter Bonten was de eerste Bonten uit deze tak van de familie die in Aken geboren werd. Zijn vader, Joannes Joseph Bonten (1816-1868), gehuwd met de uit Kohlscheid afkomstige Anna Maria Hallmann (1815-1884) was, tot dusver bekend, namelijk de eerste uit deze familietak die zich in Aken vestigde. De grotere werkgelegenheid in het Aken van toen, met haar steenkolenwinning in de regio, metaalbewerking bij de stad en de opkomst van de spoorwegen, zal daarbij waarschijnlijk de doorslaggevende factor zijn geweest. Uit deze familietak zijn nog familieleden met de achternaam Bonten bekend.
Min of meer toevallig zijn in precies deze periode verschillende takken van families Bonten in Aken gaan wonen. Karl Bonten en zijn verwanten zijn via zijn overgrootvader direct met mij verwant. In die periode zijn echter ook een Adolf Bonten uit het Midden-Limburgse Hunsel en een Peter Bonten uit het Duitse Meerbusch bij Düsseldorf zich in Aken gaan vestigen, waardoor de achternaam Bonten plotseling regelmatig terug te vinden was in Aken en omstreken. Dit had als gevolg dat de mannelijke nakomelingen voor het Pruisische, later het Duitse leger werden opgeroepen. Meerdere rekruten met achternaam Bonten binnen de legers van Pruisen en Duitsland hebben hun avonturen niet kunnen navertellen. Zo ligt er een Servatz Bonten (1844-1870) op een Pruisisch oorlogskerkhof in Frankrijk, waar hij bij de Slag bij Gravelotte op 18 augustus 1870 als grenadier in het Pruisische leger sneuvelde.
Adolf Lambert Bonten (1879-1944) ligt op het oorlogskerkhof van Hannover begraven, waarschijnlijk diende hij in een van de haastig bijeengeschraapte legereenheden gevuld met jonge jongens en oude mannen, die in de nadagen van de Tweede Wereldoorlog nog het Derde Rijk moesten verdedigen tegen de geallieerden. Adolf Lambert was een nazaat van de tak uit Hunsel.
Ook bij Leningrad, in Sinyavino, ligt een Bonten begraven; Peter Bonten, geboren op 23 april 1923 te Aken, overleden in Leningrad op 30 januari 1943. Tot welke tak hij behoort, is nog niet bekend, omdat de geboorteregisters van 1923 pas over enkele jaren openbaar worden.
Terug naar Karl Bonten, met wie het verhaal begon. Karl trouwde op zaterdag 9 december 1922 in Aken met Sibylla Königs, geboren in 1903. Hij was toen werkzaam als dagloner. Via familie heb ik onderstaande trouwfoto van hen gekregen.
Uit dit huwelijk werd op 13 juni 1923 Johann Bonten geboren. Johann heeft zijn vader helaas nooit leren kennen; op 6 februari 1925 overleed Karl Bonten in de Steinkaulstrasse 25 te Aken, hij was 24 jaar oud.
Zoon Johann Bonten, slechts enkele maanden jonger dan de Peter Bonten die naar Leningrad moest, heeft ook in de Duitse Wehrmacht moeten dienen, ook hiervan via familie een foto:
Na de oorlog is hij getrouwd en heeft hij een zoon en een dochter gekregen.